الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم : غرويان وشيروانى )

469

أصول الفقه ( فارسى )

تعلق مىگيرد و ان‌شاءالله به زودى حل اين اشكال خواهد آمد . 3 - وجوب غيرى ، صرفا وجوب توصلى است يعنى در حقيقت ، تعبّدى و عبادى نيست و فى نفسه اقتضاى عباديت مقدمه را ندارد زيرا در آن قصد امتثال به نحو استقلالى محقق نمىشود . كما اينكه در خاصيت اوّل گفتيم كه وجوب غيرى ، اطاعت مستقل ندارد ، بلكه مقدمه براى رسيدن به ذى المقدمه و اطاعت امر آن انجام مىشود ، بنابراين مقصود از امتثال امر به مقدمه ، امتثال امر به ذى المقدمه است . و از همين‌جاست كه عده‌اى در عباديت بعضى مقدمات مثل طهارات سه‌گانه ( وضو و غسل و تيمم ) اشكال كرده‌اند و به زودى حل اين اشكال نيز - ان‌شاءالله - خواهد آمد . 4 - وجوب غيرى - بنا بر تبعيّت كه قبلا گذشت - از حيث اطلاق و اشتراط و فعليت و قوّه ، تابع وجوب ذى المقدمه است . يعنى هرچه در وجوب ذى المقدمه شرط باشد در وجوب مقدمه نيز شرط است و هرچه در وجوب ذى المقدمه شرط نباشد ، شرط وجوب مقدمه هم نيست . كما اين كه هرگاه وجوب ذى المقدمه محقق شود ، همراه با آن وجوب مقدمه هم محقق مىشود و لذا گفته‌اند محال است كه قبل از تحقق وجوب ذى المقدمه ، وجوب فعلى ( بالفعل ) مقدمه تحقق يابد چون محال است تابع قبل از حصول متبوع ، حاصل شود . و يا به خاطر اينكه محال است معلول - بنا بر اينكه وجوب مقدمه معلول وجوب ذى المقدمه باشد - قبل از حصول علتش ، محقق گردد . و بدين خاطر برخى در وجوب مقدمه قبل از زمان ذى المقدمه در بحث مقدمات مفوّته اشكال كرده‌اند نظير وجوب غسل - مثلا - قبل از طلوع فجر ( سپيدهء صبح ) براى درك روزهء با طهارت از طلوع فجر . مىدانيم كه عدم تحصيل غسل قبل از فجر ، باعث فوت واجب ( روزه ) در وقتش ( از طلوع فجر تا مغرب ) مىشود و بدين خاطر ، اين غسل مقدمهء مفوّته ناميده شده چرا كه ترك آن قبل از وقت ، موجب فوت واجب در وقتش مىشود . و لذا قائل به وجوب آن قبل از وقت شده‌اند ، با اينكه خود روزه قبل از وقتش واجب نيست ، پس ( سؤال اينست كه ) چگونه مىتوان فرض كرد كه وجوب مقدمهء آن قبل از وقت فعليت دارد ؟ و به زودى ان‌شاءالله حل اين اشكال - نيز - در بحث مقدمات مفوّته خواهد آمد .